PRIMARNI MAKROHRANJIVI ELEMENTI

AZOT- N


Azot ulazi u sastav velikog broja organskih jedinjenja u biljkama i ima veliki uticaj na vegetativni rast i plodonošenje kod poljoprivrednih kultura. Do deficita ovog hranjivog elementa dolazi zbog njegove postojane dinamike (kretanja) u zemljištu. Nedostatak azota se manifestuje slabijim rastom i slabijom vitalnošću biljaka, žućenjem listova, formiranjem sitnih listova i njihovim opadanjem, formiranjem slabo razgranatog korjenovog sistema, sitnim plodovima lošijeg kvaliteta i td. Višak azota u biljkama se manifestuje bujnim rastom, produženom vegetacijom u jesen i smanjenom otpornošću biljaka na mrazeve.

FOSFOR - P/Р2О2

Fosfor kod biljaka ulazi u sastav bjelančevina kao i u sastav brojnih vitamina i fermenata. Predstavlja jedan od esencijalnih elemenata neophodnih za pravilnu ishranu poljoprivrednih kultura. Potrebe za fosforom su posebno izražene prilikom cvjetanja i oplodnje poljoprivrednih kultura. U slučaju nedostatka ovog hranjivog elementa biljke imaju nježan izgled, a listovi su uglavnom zeleni, sa raznim nijansama od plavozelene do crvenkastozelene boje. Višak fosfora ne pokazuje neke morfološke osobine, ali se negativno odražava na prinose.

KALIJUM - K/К2О

Kalijum ima višestruku ulogu kod biljaka, odnosno u disanju, fotosintezi, formiranju složenih organskih materija i td. Smatra se jednim od krucijalnih hranjivih elemenata potrebnih za pravilnu ishranu poljoprivrednih kultura, posebno prilikom formiranja i sazrijevanja plodova poljoprivrednih kultura. Nedostatak kalijuma se može primijetiti kod starijih listova koji dobijaju specifičan šaren izgled, kao rezultat djelimično formiranih zelenih površina sa hlorofilom. Lišće se počinje savijati od krajeva prema dolje, poslije čega se počinje sušiti.

SEKUNDARNI MAKROHRANJIVI ELEMENTI

KALCIJUM - Ca/СаО

Kalcijum je od velikog značaja gotovo kod svih poljoprivrednih kultura, prije svega jer obezbjeđuje čvrstinu plodovima. Nedostatak ovog elementa se najčešće manifestuje zgužvanim listovima, dok su im krajevi okrenuti naviše. Ponekad se po listovima mogu primijetiti tamne fleke. Ove promjene se najčešće primjećuju kod mladih listova. Višak kalcijuma može uzrokovati hlorozu kao rezultat slabijeg usvajanja magnezijuma.

MAGNEZIJUM - Mg/МgO

Magnezijum je sastavni dio hlorofila, a od njegovog prisustva zavisi fotosintetička aktivnost biljaka. Predstavlja izuzetno važan element u ishrani svih povrtlarskih kultura, a isto tako i u ishrani voća, posebno sitnog jagodičastog voća. U slučaju nedostatka magnezijuma primjećuje se blijeda boja listova kod biljaka, a u izraženijim situacijama dolazi do hloroze. Ove manifestacije se javljaju kod starijih listova i to prvo na vrhovima listova. Vrhovi počinju da žute, a potom prelaze u crvenkastu, crvenu i u tamnu boju.

SUMPOR -   S/SO2

Sumpor je sastavni dio bjelančevina, a nalazi se i u sastavu brojnih enzima. Najviše ga sadrže zeljaste kulture, pa je zato kod tih kultura veoma važno da se sumpor obezbjedi u dovoljnim količinama. Nedostatak sumpora usporava rast biljaka i utiče na promjenu boje listova, posebno kod mladih listova koji dobijaju svijetlozelenu boju.

MIKROHRANLJIVI ELEMENTI

GVOŽĐE – Fe


Gvožđe je element koji ne ulazi u sastav hlorofila ali je neophodan u njegovoj sintezi. Gvožđe deluje na fotosintezu, disanje, fiksiranje elementarnog azota i druge procese kod biljaka. Nedostatak gvožđa u biljkama manifestuje se pojavom hloroze, koja počinje prvo kod mlađih listova i mlađih dijelova biljaka, koja od blijedožutih postaju blijedozelena. Aktivnost gvožđa se značajno smanjuje sa povećanjem pH vrijednosti zemljišta (visoka pH).

MANGAN – Mn


Mangan pozitivno utiče na fotosintezu i neophodan je za normalan rast i razvoj biljaka, a posebno je važna njegova uloga u apsorpciji azota iz vazduha kod leguminoznih biljaka. Mangan pozitivno djeluje na fotosintezu vitamina C i na obojene pigmente kod biljaka (karotenoidi). Nedostatak mangana se manifestuje pojavom hloroze, a list dobija sitnomrežasti izgled, jer njegove žile ostaju zelene (takozvana mozaična hloroza). Na listovima se s vremenom pojavljuju fleke, koje se suše.

CINK - Zn

Cink je veoma važan element u ishrani biljaka (regulisanje metabolizma, fotosinteze, primanje vode kod biljaka). Cink se nalazi u mnogim enzimima koji su bitni za biljke, a posebno je značajan za rast biljaka, prije svega za produkciju hormona rasta (auksin). Nedostatak ovog elementa je uzrok slabe sinteze ovog hormona, što uzrokuje smanjen rast biljaka (kratke internodije) pri čemu se formiraju mali abnormalni listovi i listovi u rozeti. U slučaju nedostatka cinka primjećuje se hloroza u predjelima između žila na listovima, kao i bronzane fleke.

BOR – B


Bor je veoma važan za stimulisanje oplodnje, odnosno za vezivanje t.j. formiranje plodova, za normalan rast ljetorasta, učestvuje u stvaranju aminokiselina i proteina, neophodan je za formiranje ćelijskog zida, za prenošenje šećera, azota i fosfora u biljkama i drugo. Deficit ovog elementa manifestuje se blijedozelenom bojom listova, slabijim cvjetanjem i formiranjem plodova, listovi su debeli, talasasti i lomljivi, a u plodovima kod nekih kultura se mogu primijetiti braonkaste fleke.

BAKAR – Cu


Bakar se računa kao čuvar i stabilizator hlorofila, odnosno, ima uticaja na proces fotosinteze i na proces stvaranja organskih materija u biljkama. Ovaj element povećava sposobnost zadržavanja vode u samim biljkama. U slučaju nedostatka ovog hranjivog elementa simptomi se rijetko primjećuju, pojavljuju se deformacije listova, njihovo sušenje i opadanje.

KOBALT - Co

Kobalt ima pozitivan uticaj na pravilnu ishranu azotom, dok kod leguminoznih kultura utiče na bolju apsorpciju azota iz vazduha. Smatra se neophodnim mikrohranjivim elementom u redovnoj ishrani poljoprivrednih kultura.